أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
مقدمهء مترجم 15
فتوح البلدان ( فارسى )
فضلاى عصر خويش بوده است . پسر وى ابو زكريا يحيى بن ابى محمد بلاذرى نيز از علماى زمان خويش به شمار مىرفته است . شرح حال ابو محمد بلاذرى در كتاب معروف ابو سعد عبد الكريم بن محمد سمعانى به نام « الانساب » آمده است . عز الدين ابن اثير جزرى نيز در اثر پرآوازهء خويش به نام اللباب فى تهذيب الانساب شرح حال وى را ذكر كرده است . همچنين ذهبى در كتاب العبر فى خبر من غبر جزء مردگان سال 339 هجرى از وى نام برده و نوشته است كه او يگانهء عصر خود در حفظ و وعظ بوده است . سمعانى نيز مىنويسد ابو محمد بلاذرى به سال 339 در طايران شهادت يافت . اين تاريخ شصت سال پس از وفات احمد بن يحيى صاحب فتوح البلدان بوده است . آنچه گفتيم جاى ترديدى باقى نمىگذارد كه عنوان بلاذرى ارتباطى با گياه بلاذر يا بلادر ندارد و بلكه بايد به اصطلاح « دنبال چيز ديگرى گشت » و آن چيز وجه مشترك ميان بلاذرى اول و دوم از يك سو و بلاذرى سوم از سوى ديگر است . بلاذر ، يك اسم جغرافيايى مترجم كتاب حاضر با اين فرض كه بلاذر بايد يك نام جغرافيايى باشد به بررسى آثار بزرگ و معتبرى مانند معجم البلدان ياقوت ( كه يك فرهنگ جغرافيايى عظيم به شمار مىرود ) و آثار البلاد قزوينى و نظاير آنها پرداخت . لكن متأسفانه اثرى از نام بلاذر يا واژهيى مشابه آن در آنها نديد . سپس بر حسب اتفاق به همين واژه به عنوان يك نام جغرافيايى در دو اثر زيرين برخورد نمود : نخست : دائرة المعارف قديم روسيه تزارى كه در آن بلاذر به